Vusanja-Zastan-Dolini jezera-Maja e Bojës

Uspon na Maja e Bojës kreće iz sela Vusanje, opština Gusinje, u području sjeverozapadne Crne Gore i vodi do lokaliteta Zastan gdje se nalazi devastirana karaula nekadašnje JNA. Do karaule, odnosno do Zastana se može doći i makadamskim putem koji se ne održava, te je time prilagođen isključivo terenskim vozilima sa visokim podvozjem i kamionima.

Ovom prilikom je korišćen prevoz iz Vusanja do Zastana vozilom Pinzgauer kojim je upravljao naš domaćin Isak iz Eko katuna "Prokletije". Po polasku sa Zastana staza kreće blago uzbrdo preko livade, do sive kuće novijeg datuma gradnje, čija nam namjena nije poznata. Tik prije kuće staza skreće blago udesno i ulazi u šumu, a ubrzo po ulasku u šumu dolazimo do račvanja puteva gdje staza pravo nastavlja prema Rosnom vrhu, a oštro udesno skreće prema Dolini jezera (Buni I Jezercës) i našem cilju Maja e Bojës (Obojeni vrh). Tu treba skrenuti desno i oštro uzbrdo nastaviti dobro ugaženom stazom prema Dolini jezera.  Nakon 50min izlazi se na prevoj koji je ujedno i granica između Crne Gore i Albanije gdje se sa desne strane nalazi granični kamen, a sa lijeve strane tabla sa crvenom podlogom na kojoj je napisano UPOZORENJE GRANIČNA LINIJA. Iza granice nema policije, niti carinika, te se bez zadržavanja ulazi u Albaniju. Malo ispred nas nas dočekuje prvo jezero, zatim staza skreće lijevo i po položenoj podlozi nas vodi do pogleda na drugo jezero koje se nalazi ispod Rosnog vrha, a onda pod 45 stepeni skreće udesno prema Morenskoj prečagi, nakog čega se nalazi u nastavak doline jezera gdje nam se jedno jezero nalazi ispod nas sa desne strane, a Veliko jezero ispred nas. Tu kod Velikog jezera valja napraviti pauzu za doručak, osvježenje i odmor pred završni uspon, što je urađeno ovom prilikom. 

Od velikog jezera staza nastavlja blago udesno i oivičena je kamenčićima, nakon čega ulazi u područje sipara i krupnog kamenja. Nedugo potom prelazi se na dobro ugaženu stazu po travnatoj površini i tu se po izohipsi nastavlja kretajje nekih 500m nakon čega, 100m prije prevoja na ulazu u sniežnik koji se nalazi na stazi ka Jezerskom vrhu, treba skrenuti oštro udesno na stazu prema Jezerskom prevoju (Qafa e Jezerces). Odmah po skretanju pred nama se nalazi naš cilj, Maja e Bojës, u svojoj punoj snazi i ljepoti. Staza potom nastavlja mjestimično ugaženom podlogom, sa povremenim nailaženjem na kamene kupole kqo orjentire i ovde je dobro imati track, za slučaj magle i kiše, kako ne bi došlo do skretanja sa staze. 

Na oko 2300mnv dolazimo pod samu stijenu Bojsa gdje je jasno označen ulaz u lijevi kuloar koji je daleko sigurniji za kretanje od desnog kuloara i nakon nekih 130 metara vertikalnog uspona, za oko 30min (manjim grupama treba do 20min, u našem slučaju se radilo o grupi od 18 planinara) izlazi se na vršni greben. Tu sa lijeve strane nam se otvara pogled na na sam vrh i nqkon nekoliko minuta kretanja grebenom gdje je potreban dodatni oprez ukoliko je staza mokra i u slučaju magle, izlazimo na vrh.

Sam vrh je označen tsko što je na jednom kamenu sprejom napisano BOJS 2461, a na vrhu nema pečata i upisne kniige. Ono čega ima jeste prelijepih pogleda na Maja e Jezerces, Kokerhanes, Kolčeve (Kolate), Rosni vrh, Hajlu, Komove, Đeravicu, Karanfile i mnoge druge, a na vrhu se može naći i zavjetrina u slučaju vjetra.

U povratku je potreban dodatni oprez prilikom prelaska grebena i u silasku niz kuloar, a po silasku na Jezerski prevoj još malo koncentracije do uključenja na stazu Buni I Jezerces-Maja e Jezerces, gdje treba skrenuti oštro ulijevo i pratiti stazu kojom smo došli. Za slučaj da ima vode u Velikom jezeru, istu treba iskoristiti za kupanje i osvježenje, ali uz važnu napomenu da vam do Zastana treba nekih 1.5-2 sata aktivnog kretanja, a do Vusanja još 1.5 sat.

Autor: Simo Terzić